Vladimir Jokanović; Emil Popović; Miloš Stojanović – Mala jugoslovenska enciklopedija bibliotekarstva

Knjiga „Kompletan uvod u psihoanalizu“ predstavlja jedno od najvažnijih i najčitanijih dela Sigmunda Frojda. Napisana je s namerom da se kompleksne psihoanalitičke teorije predstave široj javnosti na jasan, pristupačan i popularan način. 

U savremenim domaćim izdanjima (poput onih u izdanju Kosmos izdavaštva i Nove knjige), pod ovim naslovom se najčešće krije monumentalni objedinjeni tom koji obuhvata nekoliko ključnih Frojdovih sintetičkih radova:

Uvod u psihoanalizu (predavanja održana od 1915. do 1917. godine na Univerzitetu u Beču).

Nova predavanja za uvođenje u psihoanalizu (napisana 1933. kao dopuna i nastavak).

Nacrt psihoanalize (napisana 1938, objavljena posthumno 1940. godine, kao rezime celokupnog učenja).

(Neka izdanja u ovaj sklop uvrštavaju i njegovu Autobiografiju iz 1925. godine).

Knjiga je podeljena prema tematskim celinama prvobitnih Frojdovih predavanja i pokriva tri stuba njegove rane i zrele teorije:

Teorija snova: San je za Frojda „carski put u nesvesno“ (via regia). On pravi jasnu razliku između manifestnog sadržaja (ono čega se sećamo kada se probudimo) i latentnog sadržaja snova (skrivenog, cenzurisanog značenja). Kroz proces „rada sna“, potisnute želje se transformišu i maskiraju kako ne bi probudile spavača.

Recepcija Frojdovog dela na prostorima Balkana ima fascinantnu, dinamičnu i često politički turbulentnu istoriju koja se može podeliti u tri ključne faze.

Psihoanaliza je na prostore bivše Jugoslavije stigla relativno rano, zahvaljujući lekarima i intelektualcima koji su se školovali u Beču, Cirihu i Parizu.

Zagreb i Split: U Hrvatskoj su lekari poput Stjepana Betlhema (koji je lično sarađivao sa Frojdom u Beču) i psihijatra Mije Škvarića uveli psihoanalitičke koncepte u kliničku praksu i stručne časopise. U Splitu je delovao psiholog i esejista dr Ranko M. Brame, koji je pisao o psihoanalizi umetnosti.

Nakon Drugog svetskog rata i uspostavljanja socijalističkog režima, sudbina psihoanalize je prošla kroz dramatičan obrt:

Početni otpor (1945–1950ih): Pod uticajem zvanične sovjetske psihologije i ranog rigidnog marksizma, psihoanaliza je žigosana kao ž, „reakcionarna teorija“ i „dekadentni zapadni individualizam“. Smatralo se da Frojd previše naglašava biologiju i seksualnost, ignorišući društveno-ekonomske faktore koji oblikuju čoveka.

Otopljavanje i povratak (1960-te): Nakon razlaza sa Staljinom i postepenog otvaranja Jugoslavije prema Zapadu, pritisak popušta. Godine 1964. Kosmos ponovo izdaje „Uvod u psihoanalizu“. Psihoanaliza polako ulazi na velika vrata, ne samo u psihijatriju, već i u domaću književnu kritiku, film i teoriju umetnosti.

Nakon raspada države, interesovanje za Frojda ne opada. „Kompletan uvod u psihoanalizu“ postaje stalni deo literature na filozofskim, medicinskim i psihološkim fakultetima u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. Frojd se danas posmatra kao bazični klasik čije se teze u kliničkoj psihologiji dopunjuju modernim kognitivno-bihejvioralnim i neurobiološkim pristupima, ali čiji je kulturni uticaj na ovim prostorima i dalje ogroman.